Tavuk Karası (Gece Körlüğü) Nedir? Hücre Tedavisi Kimlere Uygulanabilir?

Her hastada aynı şekilde ilerlemeyen tavuk karasında erken tanı, düzenli takip ve hastanın genetik ve yapısal özelliklerinin ayrıntılı değerlendirilmesi önem taşır. Son yıllarda üzerinde çalışılan hücre temelli tedaviler ise özellikle uygun hasta seçiminin önem kazandığı yeni araştırma alanlarından biridir. Güncel çalışmalar umut verici sonuçlar bildirse de bu tedavilerin uzun dönem etkinliğinin ve hangi hasta gruplarında en fazla yarar sağlayacağının belirlenmesi için araştırmalar devam etmektedir.

Tavuk Karası Nedir?

Retinitis pigmentosa, retinada bulunan ve ışığın algılanmasından sorumlu fotoreseptör hücrelerinin ilerleyici şekilde hasar görmesi sonucu ortaya çıkar. Genetik özellik taşıması nedeniyle aynı aile içerisinde birden fazla kişide görülebilir. Ancak hastalığın başlangıç yaşı, ilerleme hızı ve görme üzerindeki etkisi kişiden kişiye değişebilir.

Tavuk Karasının Belirtileri Nelerdir?

Hastalığın en sık karşılaşılan ilk belirtilerinden biri gece görme güçlüğüdür. Aydınlık bir ortamdan karanlık bir ortama geçildiğinde gözün uyum sağlamasının normalden uzun sürmesi ile erken dönemde fark edilebilir.

Hastalık ilerledikçe şu belirtiler ortaya çıkabilir:

• Gece ve loş ortamlarda görme güçlüğü
• Karanlığa uyum sağlamada zorlanma
• Çevresel görmenin giderek azalması
• Görme alanının daralması
• Eşyalara veya kişilere yandan çarpma
• İleri evrelerde merkezi görmenin etkilenmesi

Özellikle görme alanının ileri derecede daralması, kişinin yalnızca karşısındaki sınırlı bir alanı görebildiği “tünel görüşü” olarak tanımlanan tabloya neden olabilir.

Gece Körlüğü Olan Herkes Tavuk Karası Hastası mıdır?

Hayır. Gece körlüğü tek başına bir hastalık değil, farklı göz hastalıklarında ortaya çıkabilen bir belirtidir. Bu nedenle gece görmesinde azalma yaşayan kişilerin yalnızca belirtilere dayanarak retinitis pigmentosa tanısı alması doğru değildir.

Kesin tanı için ayrıntılı göz ve retina muayenesi yapılması gerekir.

Tavuk Karası Nasıl Teşhis Edilir?

Retinitis pigmentosa tanısında hastanın şikâyetleri ve aile öyküsünün yanı sıra retina yapısı ve fonksiyonları ayrıntılı olarak değerlendirilir.

Tanı sürecinde hastanın durumuna göre;

• Ayrıntılı göz dibi muayenesi,
• Optik koherens tomografi (OCT),
• Görme alanı testi,
• Elektroretinografi (ERG),
• Genetik testler

gibi incelemelerden yararlanılabilir. Genetik değerlendirme, hastalığa neden olan genetik değişikliğin belirlenmesine ve bazı hastalarda gelecekte uygulanabilecek hedefe yönelik tedavi seçeneklerinin değerlendirilmesine katkı sağlayabilir.

Tavuk Karasında Hücre Tedavisi Nedir?

Retinitis pigmentosada hücre temelli tedaviler, günümüzde üzerinde yoğun olarak çalışılan alanlardan biridir. Bu yaklaşımlarda temel hedef; retinada henüz canlılığını sürdüren hücrelerin desteklenmesi, retinal ortamın korunması veya gelecekte hasar gören hücrelerin yerine işlevsel hücrelerin kazandırılmasıdır.

Araştırmalarda mezenkimal kök hücreler, retina pigment epitel hücreleri ve fotoreseptörlerin yerine geçebilme potansiyeli bulunan farklı hücresel yaklaşımlar üzerinde çalışmalar yürütülmektedir. Bununla birlikte hücre tedavileri retinitis pigmentosa için her hastaya uygulanabilecek, kesin sonuç sağlayan standart bir tedavi olarak değerlendirilmemelidir. Uzun dönem etkinlik ve güvenlilik konusunda çalışmalar sürmektedir.

Hücre Tedavisi Kimlere Uygulanabilir?

Hücre tedavisinde en önemli aşamalardan biri doğru hasta seçimidir. Retinitis pigmentosa tanısı bulunan her hasta hücre temelli uygulamalar için uygun olmayabilir.

Uygunluk değerlendirilirken başlıca;

• Hastalığın tipi ve evresi,
• Hastanın mevcut görme düzeyi,
• Görme alanının durumu,
• Retinanın yapısal bütünlüğü ve fonksiyonel durumu,
• Retinada korunmuş hücre ve dokuların bulunup bulunmadığı,
• Hastalığın ilerleme düzeyi,
• Eşlik eden başka göz hastalıklarının bulunması,
• Genetik inceleme sonuçları,
• Hastanın genel sağlık durumu

birlikte değerlendirilir.

Hücre tedavisinin türüne ve uygulanan klinik protokole göre uygunluk kriterleri değişebilir. Bu nedenle tedavi kararı yalnızca hastalığın adına göre değil, kişiye özel ayrıntılı retina değerlendirmesinin ardından verilmelidir.

İleri Evre Tavuk Karasında Hücre Tedavisi Yapılabilir mi?

Hastalığın ileri evreye ulaşması tedaviden elde edilebilecek sonucu etkileyebilir. Retinadaki fotoreseptör hücrelerinin ve destekleyici retinal yapıların önemli ölçüde kaybedildiği hastalar ile retinal dokunun belirli ölçüde korunduğu hastaların tedaviden sağlayabileceği yarar aynı olmayabilir.

Bu nedenle “Ne kadar ileri hastaya uygulanabilir?” sorusunun tek bir cevabı yoktur. Detaylı bir muayene, retina görüntülemeleri, fonksiyonel testler ile hastanın mevcut görme kapasitesi birlikte değerlendirilerek karar verilmesi gerekir.

Hücre Tedavisi Görmeyi Geri Getirir mi?

Hücre tedavilerinin amacı ve beklenen sonucu hastadan hastaya değişebilir. Günümüzde yapılan çalışmalarda görme fonksiyonunun desteklenmesi, mevcut retinal hücrelerin korunması ve hastalığın ilerleyişinin etkilenip etkilenemeyeceği araştırılmaktadır ve bugün için tedavi hedefleri de bunlardır.

Bazı klinik çalışmalarda kısa dönemli görsel fonksiyon iyileşmeleri bildirilmiş olsa da sonuçlar her hastada aynı değildir ve uzun dönem etkinlik konusunda daha geniş araştırmalara ihtiyaç bulunmaktadır. Bu nedenle hücre tedavisinin kaybedilen görmeyi kesin olarak geri getireceği şeklinde değerlendirilmesi doğru değildir.

Tavuk Karasında Erken ve Doğru Değerlendirme Önemli

Retinitis pigmentosa ilerleyici özellik gösteren ve kişiden kişiye farklı seyreden bir retina hastalığıdır. Bu nedenle özellikle gece görmede azalma, karanlığa alışmada güçlük veya çevresel görmede daralma yaşayan kişilerin ayrıntılı retina muayenesinden geçmesi önemlidir.

Hücre ve gen temelli tedavilerde yaşanan gelişmeler retinitis pigmentosa açısından yeni araştırma alanları oluştururken, tedavinin hangi hastaya, hangi aşamada ve hangi yöntemle uygulanabileceğinin belirlenmesinde doğru tanı ve kişiye özel tedavi seçimi önemini korumaktadır.