Endokrinoloji Diyabet ve Metabolizma Hastalıkları

ENDOKRİNOLOJİ DİYABET VE METABOLİZMA HASTALIKLARI

Vücudumuzdaki hormon salgılayan iç salgı bezlerinin hastalıklarıyla uğraşan bilim dalına Endokrinoloji denilmektedir. Hormon sistemi yani Endokrin Sistem hipotalamus, hipofiz, tiroid, paratiroid, böbreküstü bezi (adrenal bez,) overler (yumurtalık) ve testislerin salgıladığı hormonlar ve onların hastalıklarıyla ilgilenir. Endokrinoloji ayrıca Metabolizma hastalığı olarak bilinen Obezite (Şişmanlık), Diyabet (Şeker Hastalığı), Osteoporoz (Kemik erimesi), Kan yağları (kolesterol, trigliserid) ve Urik asit yüksekliği tanı ve tedavisi yapar.

Endokrin sistem nedir?

Endokrin sistem iç salgı bezlerinin oluşturduğu bir sistemdir. İç Salgı bezleri hormon sentez ve salgısı
yapan organlardır. Hormonlar vücudumuzdaki değişik aktiviteleri kontrol eder.  Hormonların farklı
tipleri, üreme, metabolizma, büyüme ve gelişmeyi kontrol eder. Ayrıca çevremize verdiğimiz tepkiyi
de kontrol eder ve vücudumuzun fonksiyonları için gerekli uygun miktarda enerji ve besini sağlamaya
yardımcı olurlar. Endokrin sistemi oluşturan salgı bezleri, hipotalamus, hipofiz, tiroid, paratiroid,
pankreas, yumurtalıklar (kadında overler, erkekte testisler), böbreküstü bezi (yağ dokusu, endotel
(damar iç duvarını döşeyen hücreler)dir.
Endokrinolojinin ana alanları

Diyabet

Diyabeti olan hastaların kanlarında çok fazla şeker vardır. Son çalışmalar kan şekeri kontrolünün
diyabetin yol açabileceği ciddi problemleri önlemeye yardımcı olabileceğini göstermiştir. Bu
problemler gözler, böbrekler ve sinirlerle ilgilidir ve kan şekeri ayarı iyi olmayan hastalarda  körlüğe,
böbrek yetersizliğine, diyalize veya kangrenlere  yol açabilirler. Endokrinologlar, diyabeti diyet ve
ağızdan alınan ilaçlar veya insülinle tedavi ederler. Kan şekerini kontrol edebilmek için hastalarla
birlikte çalışırlar ve hastaları izlerler böylece de gelişebilecek sağlık problemlerini önleyebilirler.

Tiroid

Tiroid bozukluğu olan hastaların sıklıkla enerji seviyeleriyle ilgili problemleri vardır. Bunun yanında
kas sertliği, duyu bozuklukları, kilo kontrolü ve sıcak veya soğuğa karşı toleransla ilgili problemleri de
olabilir. Endokrinologlar tiroidin fazla veya az çalışmasından kaynaklanan tiroid hormonu fazlalığı
(hipertiroidi) veya düşüklüğü (hipotiroidi) olan hastaları tedavi ederler. Hastaların hormon dengesini
sağlamaya ya tiroid hormonu vererek ya da fazla hormonu bloke ederek yardımcı olurlar.
Endokrinologlar ayrıca tiroid nodüllleri, tiroid kanseri ve büyümüş tiroid dokusunu (guatr) tedavi
etmek için de eğitim alırlar.

Kemik

Kemikleri yumuşatan erişkinde osteomalazi (çocuklukta Raşitizm) ve osteoporoz, kalsiyum dengesini
bozan ve osteoporoz geliştiren paratiroid hastalıkları endokrinologların tanı koyup tedavi ettikleri
kemik hastalıklarıdır. Osteoporoz iskeleti zayıflatan bir hastalıktır. Kemik dokuyu bazı hormonların
koruyucu bazı hormonların bozucu etkisi vardır. Hormon seviyeleri anormal olduğunda, kemikler
kalsiyum kaybedip zayıflayabilir. Kadınlarda menopoz ve erkeklerde testis fonksiyonlarının kaybı ve
yaşlanma, sizi kemik kırıkları için riskli bir duruma getirebilir.

Üreme/kısırlık

Dünyada yaklaşık her on çiftten biri çocuk sahibi olamamaktadır. Endokrin araştırmaları binlerce çiftin
çocuk sahibi olmasına yardımcı olmuştur. Endokrinologlar infertiliteye sebep olabilecek hormon
bozukluklarına tanı koyarlar ve tedavi ederler Hormon verilmesi gereken hastalarla çalışırlar.

Endokrinologların üreme endokrinolojisinde tedavi ettikleri problemler, menopoz şikayetleri, adet
düzensizlikleri, polikistik over sendromu (PKOS), premenstural sendrom ve impotansı (cinsel
güçsüzlük) içerir.

Obezite ve Fazla Kilo

Endokrinologlar, fazla kilolu ve obez hastaları, metabolik ve hormonal problemler nedeniyle araştırıp
tedavi ederler. Obez kişilerde çok fazla vücut yağı var demektir. Tiroid, adrenal, over ve hipofiz
bozuklukları obeziteye sebep olabilir. Endokrinologlar ayrıca, obeziteyle ilişkili insülin direnci ve
genetik problemleri değerlendirir ve tedavi ederler.

Hipofiz bezi

Hipofiz sıklıkla vücudun ana salgılayıcı bezi olarak isimlendirilir çünkü diğer salgı bezlerinin kontrolü
ondadır. Hipofiz bazı önemli hormonları üretir. Hipofiz hormonlarının fazlalığı ya da azlığı, infertilite,
menstural bozukluklar, büyüme bozuklukları( aşırı büyüme veya kısa boy), kortizol dengesizlikleri
(şişmanlık veya zayıflık), prolaktin fazlalıklarına yol açabilir. Endokrinologlar bu durumları ilaçlarla
kontrol ederler ve cerrahiye ihtiyaç duyan hastaları yönlendirirler.

Büyüme

Çocuklar ve yetişkinler yeterli büyüme hormonu olmamasından etkilenirler. Pediatrik
endokrinologlar, kısa boy ve diğer büyüme bozukluklarına yol açan endokrin bozuklukları olan
çocukları tedavi ederler. Büyüme hormonu eksikliği olan yetişkinler duygusal stres ve halsizlik
yaşarlar. Bu kişiler için güvenli ve etkili büyüme hormonu  tedavisi mevcuttur.

Hipertansiyon

Hipertansiyon, yüksek kan basıncı demektir ve kalp hastalığı için bir risk faktörüdür. İnsanların %10
‘undan fazlası, adrenal bezde sentezlenen bir hormon olan, aldosteronun fazlalığı nedeniyle yüksek
kan basıncına sahiptir. Bu vakaların yaklaşık yarısının cerrahi ile çıkarılabilecek dokuları vardır.
Metabolik sendrom veya nadir bir adrenal bozukluk olan feokromositoma da hormon dengesizliğine
yol açarak hipertansiyona neden olabilir. Tüm bu durumlar başarılı bir şekilde tedavi edilebilir.

Lipid bozuklukları

Lipid bozukluğu olan hastaların normal vücut yağ (kolesterol) seviyelerini sağlamakta sorunları vardır.
En sık rastlanan lipid bozuklukları; kolesterol fazlalığı, trigliserid fazlalığı, ya da koruyucu kolesterol
(HDL Kolesterol) düşüklüğüdür. Bu yağ seviyelerinin yüksekliği, kalp (koroner) hastalığı, felç ve perifer
damar hastalıkları (bacaklardaki dolaşım sorunları) ile ilişkilidir. Endokrinologlar, lipid bozuklukları ile
ilişkili olabilecek, hipotiroidizm (tiroid hormon azlığı), ilaç kullanımı (kortizon gibi), genetik veya
metabolik durumları saptamak için eğitim almışlardır. Lipid bozuklukları özel yönetim gerektiren
diyabet, metabolik sendrom, polikistik over sendromu (PKOS) ve obezite gibi durumlarla birlikte
bulunabilir. Özel diyetler, egzersiz ve ilaçlar hiperlipidemi ve diğer lipid bozukluklarını tedavi etmek
için uygulanabilir.

BÖLÜM DOKTORLARI

BÖLÜM YAZILARI